Veelgestelde vragen over NEN-EN-ISO 9712 en thermografie

De NEN-EN-ISO 9712 is de wereldwijde standaard voor het certificeren van niet-destructief onderzoek (NDO) persoon. Veel professionals in de bouw, industrie en maintenance vragen zich af wat deze norm precies betekent voor thermografie. Het is een jungle van regels, examens en hercertificeringen. Deze FAQ beantwoordt de meest gestelde vragen over thermografie certificering volgens deze norm. We duiken in de eisen, de niveaus en wat het jou of je bedrijf oplevert. Of je nu net begint met een warmtebeeldcamera of een doorgewinterde inspecteur bent die zijn papieren op orde wil krijgen: hier vind je de antwoorden.

Wat is NEN-EN-ISO 9712 eigenlijk?

NEN-EN-ISO 9712 is de internationale standaard die de kwalificatie en certificering van personen die niet-destructief onderzoek (NDO) uitvoeren, reguleert. In de context van thermografie draait het om het aantonen dat je voldoende kennis en vaardigheden hebt om betrouwbare warmtebeeldinspecties uit te voeren.

Het is dus niet een keurmerk voor je camera, maar een erkenning voor jou als inspecteur.

De norm zorgt voor een uniform niveau van vakbekwaamheid wereldwijd. Dit betekent dat een Level 2 gecertificeerd thermograaf in Nederland min of meer hetzelfde kan als een collega in Duitsland of België. De norm onderscheidt drie niveaus: Level 1, Level 2 en Level 3.

Elk niveau bouwt voort op het vorige en geeft je meer verantwoordelijkheden. Zo is Level 1 vooral gericht op de uitvoering van tests volgens een voorgeschreven procedure, terwijl Level 3 zich richt op het ontwerpen van inspectieprocedures en het managen van het hele thermografie-programma binnen een organisatie.

Waarom zou ik mij laten certificeren?

De vraag naar gekwalificeerde thermografen groeit enorm, zeker nu de normen voor thermografische inspecties strenger worden in sectoren als de bouw, installatietechniek en industrieel onderhoud. Zonder certificering ben je voor veel opdrachtgevers slechts een 'hobbyist' met een warmtebeeldcamera.

Met een NEN-EN-ISO 9712 certificaat toon je aan dat je de theorie en praktijk beheerst. Ontdek hier hoe je deze thermografie certificering kunt halen.

Je bewijst dat je weet hoe je emissiviteit correct instelt, hoe je meetfouten voorkomt en hoe je een professioneel inspectierapport opstelt. Voor bedrijven is het nog crucialer. Steeds meer verzekeraars en aannemers eisen gecertificeerd personeel voor inspecties.

Denk aan het inspecteren van waterschades, isolatiegebreken of elektrische installaties. Een certificaat geeft je een serieuze voorsprong op de concurrentie en kan een doorslaggevende factor zijn bij het binnenhalen van grote projecten. Bovendien leer je tijdens de opleidingen vaak de fijne kneepjes van het vak die je anders alleen door jarenlange ervaring opdoet.

Wat zijn de belangrijkste niveaus en wat mag je doen?

De norm kent drie niveaus, elk met specifieke bevoegdheden. Het is belangrijk om te weten wat bij jouw ambities past. Om door te stromen naar een hoger niveau, moet je niet alleen een examen halen, maar ook aantoonbare praktijkervaring hebben.

• Level 1: Dit is de basis. Je bent gekwalificeerd om thermografische inspecties uit te voeren onder toezicht van een Level 2 of Level 3. Je kunt metingen verrichten, data verzamelen en rapporteren volgens vastgestelde procedures. Je mag echter nog geen nieuwe inspectiemethoden ontwerpen.
• Level 2: Dit is het meest voorkomende niveau voor zelfstandige thermografen. Je mag zelfstandig inspecties plannen, uitvoeren en evalueren. Je bent verantwoordelijk voor de interpretatie van resultaten en mag Level 1 medewerkers trainen en begeleiden. Dit is het niveau waar de meeste professionals naar streven.
• Level 3: Dit is het expertniveau. Een Level 3 gecertificeerde persoon is verantwoordelijk voor het volledige thermografie-programma binnen een bedrijf. Je ontwikkelt nieuwe inspectieprocedures, beoordeelt de kwaliteit van inspecties en bent verantwoordelijk voor de technische inhoudelijke kant van de zaak.

Wat zijn de exameneisen en hoeveel praktijkuren heb je nodig?

De eisen zijn strikt en variëren per niveau. De basis is altijd een theorie-examen, maar de echte uitdaging zit 'm in de praktijkervaring.

• Level 1: Minimaal 40 uur theoretische opleiding. Daarnaast minimaal 3 maanden relevante praktijkervaring onder toezicht.
• Level 2: Minimaal 40 uur theoretische opleiding (vaak een verdieping op Level 1). Je moet aantonen dat je minimaal 9 maanden tot een jaar actief bent geweest als Level 1 inspecteur.
• Level 3: Minimaal 40 uur theoretische opleiding. Hier gaat het om bewijs van minimaal 2 jaar ervaring als Level 2 inspecteur.

De opleidingen zijn intensief en vereisen een bewijs van slagen voor zowel theorie als praktijkvaardigheden. De meeste geaccrediteerde opleiders hanteren de volgende richtlijnen: Het examen zelf bestaat uit meerkeuzevragen over thermische principes, apparatuur, normen en veiligheid. Bij de hogere niveaus komt hier een schriftelijke case-study en een praktische proef bij kijken. Zorg dat je je goed voorbereidt, want de slagingspercentages liggen niet op 100%.

Hoe vind ik een gecertificeerde opleider?

Niet elke aanbieder van een thermografie-cursus mag zomaar een NEN-EN-ISO 9712 certificaat uitreiken. De opleiding moet worden verzorgd door een partij die is geaccrediteerd door een onafhankelijke instantie, zoals de RDW (in Nederland) of een vergelijkbare instelling in het buitenland.

Deze instanties controleren of de opleiding voldoet aan de strengste kwaliteitseisen van de norm.

Op de website van de Nederlandse Vereniging voor Lastechniek (NVL) of via de website van het CBb (College van Beroep voor het bedrijfsleven) kun je zoeken naar geaccrediteerde instellingen. Let op: een certificaat van een niet-geaccrediteerde opleider is vaak minder waard en wordt door grote opdrachtgevers niet geaccepteerd. Vraag altijd om het accreditatiebewijs van de opleider voordat je je inschrijft. Een goede opleider biedt overigens ook ondersteuning bij het verzamelen van je praktijkuren.

Hoe lang is een certificaat geldig en wat is hercertificering?

Een NEN-EN-ISO 9712 certificaat is niet voor het leven geldig. De geldigheidsduur is in de regel 5 jaar.

Dit is om te garanderen dat je kennis up-to-date blijft met de nieuwste technieken en normen. Technologie ontwikkelt zich razendsnel; wat vijf jaar geleden top was, is nu misschien al verouderd.

Voor hercertificering moet je aantonen dat je actief bent gebleven in het vakgebied. Dit heet 'continuering van competentie'. Je moet meestal minimaal 50% van je tijd hebben gewerkt als thermograaf in de afgelopen vijf jaar. Daarnaast volg je vaak een herhalingscursus van een dag of twee.

Als je niet op tijd bent met hercertificeren, vervalt je certificaat en moet je het volledige examen opnieuw doen.

Plan dit dus ruim van tevoren in.

Wat is het verschil tussen ISO 9001 en NEN-EN-ISO 9712?

Dit is een veelvoorkomende verwarring. ISO 9001 is een kwaliteitsmanagementsysteem voor bedrijven.

Het zegt iets over hoe een bedrijf georganiseerd is, niet over de technische kennis van individuen. NEN-EN-ISO 9712 gaat specifiek over de kwalificatie van personen. Het is dus appels met peren vergelijken. Een bedrijf kan ISO 9001 gecertificeerd zijn, maar als ze thermografie-inspecties uitvoeren met ongecertificeerd personeel, voldoen ze niet automatisch aan de eisen die gesteld worden aan de technische kwaliteit van die inspecties.

Veel opdrachtgevers vragen expliciet om NEN-EN-ISO 9712 gecertificeerde personen, los van het ISO 9001 certificaat van het bedrijf. Het één sluit het ander dus niet uit; ze zijn complementair.

Is NEN-EN-ISO 9712 verplicht?

Nee, de wetgeving verplicht je niet om dit certificaat te hebben om een warmtebeeldcamera te mogen gebruiken.

Iedereen mag een camera kopen en gebruiken. Echter, in de professionele markt is het vaak wel functioneel verplicht. Veel grote opdrachtgevers zoals Rijkswaterstaat, ProRail en grote aannemers nemen alleen nog maar gecertificeerde partijen aan.

Daarnaast kan het ontbreken van een certificaat juridische consequenties hebben. Mocht er bij een inspectie iets misgaan en ontstaat er schade, dan kan een rechter vragen of je wel deskundig was.

Een certificaat is je bewijs van deskundigheid. Zonder certificaat loop je het risico aansprakelijk te worden gesteld.

Kortom: voor de hobbyist is het optioneel, voor de professional is het essentieel.